You are here

Wat is sjoemelstroom?

Veel stroomleveranciers kopen de fysieke elektriciteit voor de laagste prijs op de stroombeurs en combineren deze met de goedkoopste groene stroom certificaten uit het buitenland. Het resultaat mag officieel groene stroom heten maar wij noemen het sjoemelstroom: er gaat geen enkele prikkel van uit om meer duurzame energie in Nederland te produceren. Het kost stroomleveranciers op deze wijze nog geen euro om een heel huishouden een jaar lang van groene stroom te voorzien.

Wij hebben het woord 'sjoemelstroom' in 2012 bedacht toen we startten met de vernieuwde campagne Groene Stroom? Ja Graag!. Wij vroegen ons toen af hoe het toch kon dat er in Nederland ongelofelijk veel groene stroom wordt geconsumeerd terwijl er maar heel weinig duurzame elektriciteit wordt geproduceerd. Wij ontdekten toen dat er op grote schaal wordt gehandeld in Garanties van Oorsprong (GvO's), certificaten die grotendeels afkomstig zijn van Noorse waterkrachtcentrales. Deze GvO's kunnen los van de fysieke elektriciteit worden ingekocht. Vervolgens kunnen ze worden gecombineerd met grijze stroom afkomstig van Nederlandse fossiele centrales. Het resultaat gaat volgens de wettelijke bepalingen door als groene stroom. Wij noemen het sjoemelstroom.

Aangezien er een enorm voorraad aan goedkope waterkrachtcertificaten bestaat kan op die manier een haast onbeperkte hoeveelheid goedkope groene stroom worden gecreëerd. De marketingafdelingen van veel Nederlandse energieleveranciers gaan met die sjoemelstroom aan de slag en wekken graag de suggestie dat consumenten 'iets goeds voor het milieu doen' door deze groene stroom af te nemen. Maar als je sjoemelstroom afneemt helpt dat de transitie naar meer duurzame energie helemaal niet.

Actuele situatie

In 2016 werd in Nederland volgens het CBS15 miljard kilowattuur elektriciteit geproduceerd uit hernieuwbare bronnen. Dit komt overeen met ongeveer 12,5 procent van het totale verbruik van elektriciteit in Nederland, anderhalf procentpunt meer dan vorig jaar. De hernieuwbare stroom is voornamelijk afkomstig van wind en biomassa.

Deze productiemix wijkt aanzienlijk af van de stroom die verbruikers uiteindelijk geleverd krijgen (de leveringsmix). De leveringsmix bestaat namelijk voor circa 44% uit groene stroom (AIB, European Residual Mixes 2016). Dit opvallende verschil is te verklaren door de massale import van Garanties van Oorsprong uit het buitenland, zo blijkt uit de statistieken van CertiQ. Deze certificaten worden door een groot aantal stroomleveranciers ingezet om de ingekochte Nederlandse handelsmix te ‘vergroenen’.

Als we inzoemen op die 44% (aandeel groene stroom in leveringsmix), dan zien we inderdaad dat 77% van deze groene mix uit het buitenland komt. In onderstaande grafiek is te zien dat een steeds groter percentage GvO's wordt geïmporteerd, uit een toenemend aantal landen. Het aandeel GvO's uit Nederland wordt helaas elk jaar kleiner.

De meeste geïmporteerde groene stroom certificaten (GvO's) zijn in 2016 afkomstig uit in Noorwegen, Italië en Denemarken.

Interessant is ook om te kijken naar het soort GvO's dat wordt afgeboekt. Het aandeel wind GvO's neemt snel toe.

Huishoudens zijn trouwens veel groener dan overheden en bedrijven: van de huishoudens heeft 63% groene stroom. Bij de overheid en het bedrijfsleven is dat maar 31%.*

Heeft de WISE campagne tegen sjoemelstroom effect?

De import van Noorse waterkracht GVO's is mede dankzij de WISE campagne flink gedaald. Energiewebsite Energeia meldt in januari 2016: "De GVO's van Noorse waterkrachtcentrales hebben een slechte naam gekregen door actiegroep Wise, die de term sjoemelstroom muntte. Noorse waterkrachtcentrales worden door Wise steevast als voorbeeld gekozen van een oneerlijke manier om grijze stroom te vergroenen. In 2012 kwam nog 69% van alle geïmporteerde GVO's uit Noorwegen, in 2015 is dat teruggelopen tot 25%, oftewel 8,7 TWh. Wel is Noorwegen na Nederland zelfnog steeds de grootste leverancier van GVO's voor de Nederlandse markt."

Maar helaas is de situatie niet werkelijk verbeterd. De goedkope GvO's komen nu alleen wat minder uit Noorwegen en wat meer uit andere landen.

Zo houdt u sjoemelstroom buiten de deur

  • Stap over naar een betrouwbare stroomleverancier via de WISE groene energie vergelijker.
  • Vraag bij je huidige energieleverancier om duurzame energie uit Nederlandse wind zon.

* Berekening WISE:

  • Totaal stroom is 115 Twh, waarvan 23 TWh huishoudens (HH) en 91 TWh overheid & bedrijfsleven(OB) [ECN et.al]
  • Totaal is 42,6 TWh groene stroom  verbruikt in 2015.[CertiQ]
  • Van HH is 63% groene stroom [ECN et al]=> o,63 x 23= 14,5 TWh groene stroom wordt gebruikt door HH.
  • Blijft over voor BO: 42,6-14,5= 28,1 TWh. Dus het aandeel groene stroom bij het BO is 28,1/91= 31%