You are here

FAQ's Garanties van Oorsprong (GvO's)

GvO’s

Wat is een GvO?

GvO is de afkorting voor Garantie van Oorsprong. Een veel gebruikt begrip waarmee hetzelfde wordt bedoeld is 'groencertificaat'. Bij de productie van hernieuwbare elektriciteit wordt voor elk MWh een GvO aangemaakt. Nooit eerder van gehoord? Lees dan eerst onze inleiding 'Zo werkt de handel in groene stroom'. 

Hoe ziet een GvO eruit?

Het systeem van CertiQ waarin GvO's zichtbaar worden doet denken aan internetbankieren.

Screenshot GvO

Screenshot scherm enduser

Het CertiQ systeem voor administratie van GvO's

Hoeveel GvO's worden er in Nederland verbruikt?

De hoeveelheid groene stroom waarvoor certificaten zijn afgeboekt in 2015 is toegenomen met 12,5%. Nog niet eerder zijn er in een jaar zoveel GvO's afgeboekt, namelijk 42,6 terrawattuur (TWh). In 2014 was dat nog 38 TWh.

  2012 2013 2014 2015
GvO's afgeboekt (x miljoen) 35 40 38 42,6

Hoeveel GvO's worden er in Nederland geproduceerd?

Slechts 11% (13,1 TWh) van de totale Nederlandse stroomproductie kwam in 2015 daadwerkelijk uit hernieuwbare bronnen. Hiervoor zijn overeenkomstig 13.100.000 GvO's uitgegeven.

Hoe consumeert de eindverbruiker GvO’s? 

De groene stroom certificaten worden meestal door een handelaar (in de meeste gevallen de stroomleverancier zelf) voor de eindverbruiker bijgehouden. Voor elk MWh verbruikte stroom boekt de handelaar een GvO af te bate van de eindverbruiker. Dat hoeft niet direct (realtime) te gebeuren, maar kan ook ergens in de loop van de contractduur in één keer worden gedaan. De handelaar maakt gebruik van de elektronische boekhouding van CertiQ. Hier worden de GvO’s bijgeboekt en afgeschreven (het wordt ook wel een book en claim systeem genoemd). De eindverbruiker kan in principe via de betrokken handelaar inzicht in de bij- en afgeboekte GvO’s krijgen. Sommige stroombedrijven stellen graag een overzicht van de afgeboekte GvO’s voor de klant samen. Andere vinden het een administratief onmogelijke klus.

Wat is de looptijd van een GvO?

De houdbaarheid van een GvO is een jaar. Wordt de GvO niet binnen deze periode gebruikt, dan vervalt deze automatisch. Met GvO's kan ook energieverbruik worden vergroend die voor het moment van ontstaan van de GvO heeft plaatsgevonden.

Wie controleert de koppeling tussen de productie van groene stroom en van GvO’s?

De waarborgende instantie voor het GvO-systeem in Nederland is CertiQ , een dochteronderneming van Tennet. Deze netbeheerder is door de minister van Economische Zaken aangewezen Garanties van Oorsprong te verstrekken. CertiQ gaat over het hele GvO- proces en is aangesloten bij de AIB (Association of Issuing Bodies) de beherende instantie voor het geharmoniseerde European Energy Certificate System. De marktpartijen die het GvO systeem gebruiken worden trouwens vertegenwoordigd door RECS International.

Wie controleert of de hoeveelheid elektriciteit die de stroomleveranciers verkopen correspondeert met de hoeveelheid afgeboekte certificaten?

De energiebedrijven zijn verplicht om halfjaarlijks te rapporteren aan de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Deze autoriteit controleert via deze rapporten of de hoeveelheid afgeboekte GvO's overeenkomen met de hoeveelheid elektriciteit die als groene stroom aan particuliere eindverbruikers is verkocht. Op onze vraag of de boeken van de energiebedrijven ook weleens ongevraagd worden gecontroleerd is het antwoord: "We hebben de laatsate vier jaar geen steekproeven gedaan".  Voor zakelijke groene stroom verbruikers bestaat helemaal geen controle. De zakelijke markt valt niet onder de bevoegdheid van de ACM.

Kan een windpark haar groenestroomcertificaten los verkopen aan een bedrijf (dat verder geen stroom afneemt), en de stroom als grijze stroom verkopen aan een ander bedrijf?

Ja, dat kan.

Als ik groene stroom afneem van een windpark, kan ik dan de GvO’s zelf houden en de (grijze) stroom doorverkopen?

Ook dit kan, elektriciteit en GvO’s zijn te scheiden vanaf het moment dat de GvO’s bij CertiQ zijn aangemaakt.   

Zet je met een grote vraag naar Nederlandse wind GvO’s druk op de bouw van meer windmolens?

(In het vakjargon wordt deze vraag ook de vraag naar de ‘additionaliteit’ genoemd.) WISE denkt van wel. Een grotere vraag naar Wind-GvO’s drijft de prijs van deze certificaten op. De extra inkomsten zullen door de energieproducenten ingezet kunnen worden voor de eigen bedrijfsvoering en leiden tot meer duurzaam productievermogen. Mochten deze inkomsten binnen een aantal jaren verrekend worden met de SDE+ subsidieregeling, en dat verwachten we, dan zal met minder subsidie hetzelfde aantal projecten gerealiseerd kunnen worden. De vrijkomende subsidiegelden kunnen dan andere projecten mogelijk maken die anders buiten de boot zouden vallen.

Wat is sjoemelstroom?

Groene stroom waarvan geen enkele prikkel uitgaat om meer duurzame energie te produceren noemen wij sjoemelstroom. Het gaat hierbij met name om het gebruik van Noorse waterkracht-GvO’s om stroom te ‘verduurzamen’. Volgens de wet kun je dit wel groene stroom noemen, maar het presteert niets qua duurzaamheid. Lees meer over sjoemelstroom.

Marktplaats voor GvO’s

Waar koop je GvO's?

Als u groene stroom koopt via uw stroomleverancier, dan krijgt u automatisch ook de GvO's erbij. Energiebedrijven communiceren er alleen nauwelijks over omdat er wordt veronderstelt dat het niemand interesseert. Het is een administratieve handeling op de achtergrond. Als u GvO's los van de fysieke elektriciteit wil kopen, dan kunt u in Nederland terecht bij veleeen van de onderstaande handelaren (brokers):

Er staan meer dan 40 handelaren ingeschreven bij CertiQ. Hier is het overzicht.

Wat kost een GvO?

WISE monitort de GvO prijzen. Bekijk het overzicht van GvO prijzen.

Is er een marktplaats voor GvO’s?

Er is nog geen marktplaats of platform waar GvO’s openlijk en volledig transparant worden verhandeld. Dat is precies wat wij willen bereiken. Er zijn wel initiatieven van anderen die de handel in GvO’s wellicht transparanter kunnen maken. Een ons bekend initiatief is bijvoorbeeld dat van handelaar in certificaten/veilinghuis Climex, dat begin 2014 een GvO-webshop startte. Ook de GPX energiebank is een nieuw initiatief op dit gebied.

Kan CertiQ niet zo’n marktplaats organiseren?

CertiQ heeft als certificerende instantie een andere rol in het geheel en is daarmee niet de juiste partij voor zo’n initiatief.

Is GvO handel met name interessant voor grote afnemers?

Daar lijkt het in eerste instantie wel op. Er zijn echter ook creatieve geesten die GvO’s op kleinere schaal in willen zetten om groen stroomgebruik mee af te rekenen. GPX energiebank is een goed voorbeeld hiervan. In principe kunnen we GvO's perfect gebruiken om het stroomverbruik van ieder huishouden toe te kennen aan een zelf bepaalde energieproducent.

Hoe gaan duurzame energie coöperaties met GvO’s om?

Dat wisselt nogal. Sommigen zijn zich zeer bewust van de waarde van hun groenestroomcertificaten, anderen verkopen ze mee met hun elektriciteit praktisch zonder het door te hebben.

Willen huishoudens, gemeenten, MKB’s meer betalen voor groene lokale stroom?

De indruk is dat dit wel het geval is. Duidelijk is dat lokale duurzame producten momenteel in de lift zitten. Maar hoeveel consumenten over hebben voor lokale duurzame stroom is moeilijk in te schatten. Als de maatschappelijke meerwaarde duidelijk is dan zal de waarde vermoedelijk hoger liggen. Neem bijvoorbeeld een project met zonnepanelen op een plaatselijke school waarvan de opbrengsten weer terugvloeien naar de school. Een ouder van deze school zal wellicht bereid zijn om meer te betalen om zo het project mogelijk te maken.

Hoe veel duurder zouden GvO’s mogen worden?

Daar staat op zich geen limiet op. Sommige experts zeggen dat ‘echte’ additionaliteit via GvO’s begint bij een prijs van ca. € 40,-. Bij zo’n prijs per GvO is er dus geen subsidie meer nodig om duurzame energie investeringen in NL rendabel te maken.

Gaat de SDE subsidie dan omlaag?

Dat zou wat ons betreft wel kunnen. Maar het ministerie van Economische Zaken heeft in 2014 een onderzoek naar prijzen van GvO's gedaan en liep vast. Ze konden geen eenduidig advies uitbrengen omdat de prijzen erg moeilijk in kaart te brengen zijn. Dus voorl;opig hebben de extra inkomsten uit GvO's geen invloed op de SDE+ subsidie. Maar de prijzen voor Nederlandse GvO's zijn sindsdien enorm gestegen. Bij hogere GvO-prijzen verwachten we dat deze inkomsten verrekend gaan worden in de SDE subsidie. WISE houdt een overzicht van GvO prijzen bij.

Internationaal

Hoe noem je GvO's in andere talen?

  • Duits: Herkunftsnachweise
  • Engels: Guarantees of Origin (GO)
  • België: groenestroomcertificaten

GvO handel: Heeft het een kans op Europese schaal?

De Europese GvO handel is al lang een feit. Het Europese systeem wordt in 2014 door 18 landen gebruikt en wordt stap voor stap verder uitgebreid. Deelnemende landen bevinden zich in verschillende ontwikkelingsstadia waar het gaat om de opwek en tracking van duurzame elektriciteit. 

Hoe werken GvO’s in Scandinavië? Is daar meer ervaring op dat gebied?

Wat betreft Noorwegen is er zeker veel ervaring. Noorwegen zit niet in de EU maar is op gebied van energie nauw verweven met de EU-landen. Het land rapporteert ook aan de EU als ware het een EU-land. Vrijwel alle elektriciteit in Noorwegen wordt duurzaam opgewekt. De stroom zelf wordt grotendeels in Noorwegen zelf verbruikt, maar het overgrote deel van de GvO’s wordt geëxporteerd. Overigens exporteert Noorwegen ook wel wat elektriciteit, er is ook een onderzeese kabel naar Nederland.

GvO's uit Ijsland?

Sinds 2013 worden er ook Ijslandse GvO's op de markt aangeboden. Inmiddels is Ijsland na Noorwegen en Zweden het land waarvan de meeste GvO's naar Nederland worden geïmporteerd (na te lezen CertiQ jaarverslag). Dat roept vragen op omdat er nog geen fysieke verbinding (spreek kabel) tussen Ijsland en het continent bestaat.

Wat speelt er verder op internationaal vlak?

WISE campaigner Markus Schmid was aanwezig op de RECS Market Meeting 2014. Lees zijn verslag.

Full disclosure

Wat is Full Disclosure?

Het certificeren van álle soorten elektriciteit wordt in het vakjargon ook ‘full disclosure’ genoemd. Momenteel is het zo dat alleen producenten van hernieuwbare energie GvO's moeten produceren om de herkomst van hun stroom te certificeren. Voor grijze stroom (bijv, uit kolen of gas) hoeven de stroomleveranciers geen GvO’s te produceren.

Moeten er ook GvO’s voor grijze stroom (stroom uit gas- kolen- en kerncentrales) komen?

Dat zouden wij zeker toejuichen. De groene stroom producenten worden opgezadeld met een verplichting om elk Megawattuur traceerbaar te maken. De grote vervuilers wordt toegestaan om hun stroommix mede te bepalen op grond van eigendom van productie installaties. Deze methode is in tegenspraak met Europese afspraken  (Re-DISS recommendations), wij zetten grote vraagtekens bij deze methode.

Hoe zorg je ervoor dat full disclosure er komt?

Er wordt door verschillende partijen voor full disclosure gelobbyd, waaronder Natuur & Milieu, Greenpeace, WISE en RECS International. Het gaat erom de informatie aan de consument sluitend te maken. In september 2014 kwam minister van Economische Zaken Henk Kamp met de brancheorganisatie Energie Nederland overeen dat er in het stroometiket vanaf 2015 een differentiatie naar binnen- en/of buitenland zou komen. Dit is een stap vooruit, bijvoorbeeld om sjoemelstroom zichtbaarder te maken en (dus) makkelijker aan te kunnen pakken. Helaas moesten we in mei 2015 concluderen dat slechts 16 van de 37 energieleveranciers zich aan de (vrijwillige) afspraak houden.