Einde vorig jaar dienden WISE, Laka en Greenpeace een zienswijze in op de plannen voor nieuwe kerncentrales. De landelijke Commissie Milieu Effect Rapportage (MER) schreef eveneens een reactie. We kregen op een belangrijk punt bijval; hou bij de keuze voor nieuwe kerncentrales rekening met de grote groei van de hoeveelheid kernafval. We hebben het als WISE vaker gezegd; voordat je gaat nadenken over de nieuwbouw van kerncentrales moet je het afvalprobleem opgelost hebben.

Samen met Greenpeace en Laka reageerde WISE einde vorig jaar op de plannen voor nieuwe kerncentrales. Officieel heette het dat we een zienswijze indienden op de concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (cNRD) en het participatieplan voor het Programma Energiehoofdstructuur (PEH) II. Deze procedure gaat onder andere over de mogelijke nieuwbouw van kerncentrale 3 + 4 en over SMR’s. Daarnaast is er ook een MER-procedure bezig over de locatiekeuze voor kerncentrale 1 + 2.

Belangrijkste kritiekpunten

Belangrijkste kritiekpunten van Greenpeace, Laka en WISE betreffen het ontbreken van een paragraaf over de toename van het kernafval. Wat doe je daarmee? Sla je het bij de COVRA op? Of werk je gelijk aan een definitieve eindberging?

Ook vinden we dat het 0-alternatief, namelijk geen kerncentrales onvoldoende was uitgewerkt. In een MER-procedure is dat juist een essentieel onderdeel; zijn nieuwe kerncentrales wel nodig? We omschreven dit als een vooringenomenheid richting kernenergie.

Een ander punt betreft de rommelige manier waarmee er naast de zoektocht naar locaties voor grote kerncentrales ook gezocht wordt naar de mogelijkheden voor kleine kerncentrales, de SMR’s. Provincies zijn op eigen houtje gemeenten aan het vragen of zij wellicht een kleine kerncentrale willen hebben op hun grondgebied. Voor burgers worden de nieuwe plannen wel erg onduidelijk.

Hoe reageert het ministerie?

Vorige week publiceerde het Ministerie van Klimaat en Groene Groei de inhoudelijke reactie op haar website (kijk bij 202506543). De oplossing voor het kernafval wordt meegenomen in het Nationaal Programma Radioactief Afval. Onze kritiek is echter dat het gescheiden trajecten zijn. Dat vindt het ministerie blijkbaar geen probleem.

Over nut en noodzaak is het ministerie kortaangebonden; kernenergie is nodig, want “het kan een goede bijdrage aan de energiemix leveren”. Dat vinden we een kromme redenering. Dat iets een goede bijdrage kan leveren, betekent nog niet dat het noodzakelijk is. Diverse scenario’s laten zien dat er geen noodzaak is voor nieuwe kerncentrales, maar dat een systeem zonder kernenergie ook prima mogelijk is. De noodzaak is dus nog niet aangetoond.

En de commissie MER?

De landelijke Commissie voor de Milieu Effect Rapportage komt met een scherpe reactie. De commissie vindt dat er meer rekening moet worden gehouden met de groei van het kernafval. In de PEH II wordt gewerkt met vier scenario’s waarin het aandeel kernenergie in het opgewekte elektriciteitsvermogen varieert tussen 2,0 en 6,9 GW. Ten opzichte van de huidige situatie is dat een factor 4 tot 16 hoger. De commissie MER stelt in een reactie op de procedure voor de locatiekeuze onderkoeld vast dat twee ministeries, namelijk KGG (gaat over nieuwe kerncentrales) en I&W (gaat over kernafval) naar elkaar verwijzen. Een vriendelijke manier om te zeggen dat KGG dit punt serieus moet gaan nemen. Ook op het gebied van SMR-ontwikkeling mag er meer duidelijkheid komen.

Op dit moment zoekt de regering naar 1 locatie voor 2 kerncentrales. De commissie waarschuwt nu al voor de gevolgen van een verandering van die scope. Als er straks naar 1 reactor per locatie gaat worden gezocht zal de procedure opnieuw moeten: “Eén centrale op een locatie, of bijvoorbeeld een andere koeling, of ontwerp van een centrale kan namelijk tot andere (milieu)afwegingen leiden en/of om ander milieuonderzoek vragen.” Een belangrijke waarschuwing, want achter de schermen lijkt het erop dat staatssecretaris De Bat steeds meer in de problemen komt met de zoektocht naar een locatie voor 2 reactoren.