You are here

Boekrecensie Holy Trientje

Submitted by Beheerder on Tue, 07/01/2020 - 10:04

Anne-Ginne Goemans

Holy Trientje

Drie culturen, één actie die kernenergie en kernwapens bij elkaar brengt

Jan Haverkamp – WISE

Er zijn activisten rond kernenergie en kernwapens die veel met het hoofd doen, die, die vooral op hun buik afgaan, en veel die daar tussenin zitten. De protagonisten uit “Holy Trientje” varen vooral op de buik. Daardoor komt de poging om kernwapens en kernenergie met elkaar te verbinden in deze roman niet zo sterk uit de verf, maar roept Goemans wel veel herkenning op van de typetjes die ik in de verschillende bewegingen heb leren kennen.

Er waren momenten dat ik moest doorbijten om verder te lezen, er waren stukken in deze roman die rondweg briljant waren. Om met dat laatste te beginnen: het hoofdstuk dat zich in deel 1 rond Yoshida uit Fukushima afspeelt is één van de betere literaire pogingen om de complexiteit van ervaringen en emoties van 11 maart 2011 en wat daarop volgde duidelijk te maken. De dynamiek van de Marshall eilanden zijn dan misschien wel net een brug te ver om die spanning in een verhaal te evenaren. Maar dan niet opgeven loont zich uiteindelijk, net zo als op andere momenten dat er net iets te veel van de verhaallijn wordt afgeweken. De epiloog en ontknoping maken het lezen meer dan waard: inderdaad, zo zou een actie van een klein groepje mensen een wereldwijde impact kunnen hebben.

 

Zes zeer verschillende mensen worden in de aanloop naar een anti-atoom-actie uitgebreid neergezet. De drijvende kracht is de 86-jarige non zuster Trientje, die op haar oude dag geïnspireerd raakt door de Ploughshare beweging uit de VS, en vooral de acties van zuster Kathleen (85), die met twee collega-activisten in het Y-12 National Security Complex in Tennessee is doorgedrongen om aandacht op de waanzin van kernwapens te richten. Yoshida heeft zijn normale leven verloren na de kernramp in Fukushima. Hansje, fotografe van de Dolle-Mina-beweging, inspireert haar kleinzoon Arend om mee te gaan doen. Bonnie, die succesvol uit de armoedeval is ontsnapt waarin de VS de bewoners van de verschillende eilanden terecht liet komen die zwaar werden getroffen door de nucleaire bommentesten op en bij Kwajalein, komt aan de arm van een Nederlandse duiktrainer naar Nederland. De groep wordt bijelkaar gebracht en georganiseerd door het nichtje van zuster Trientje, Regina, die vastgelopen is in haar carrière als producent van extreme reality TV-shows.

Dat is een hoop aan culturen die naar één punt toewerken. Goemans slaagt er redelijk in om de dynamiek die dat veroorzaakt aannemelijk te maken.

Tegelijkertijd komt er veel voorbij wat voor langjarige anti-kernwapen en anti-kernenergie activisten uiterst herkenbaar is. Van de geschiedenis van de Ploughshare beweging in 1980 tot aan de mensenketting van Tihange via Maastricht naar Aken in 2017 voor sluiting van de Belgische scheurtjesreactoren Tihange 2 en Doel 3.

 

Als je wilt begrijpen waarom kernwapens en kernenergie alles met elkaar te maken hebben, moet je dit boek niet lezen. Daar heb je toch non-fictie voor nodig, zoals van Karen Brown in haar boek “Plutopia”. Goemans is hier en daar slordig met de feiten – weliswaar op een manier die je inderdaad weleens tegenkomt in dat kleine deel van de anti-nucleaire beweging die vooral vanuit het gevoel werkt, maar niet altijd op de juiste plekken. Holy Trientje is een roman, fictie, zij het gebaseerd op belangrijke thema’s, veel persoonlijke verhalen en ervaringen, en rond belangrijke vragen die ook in de anti-kernwapen en anti-kernenergiebeweging steeds weer terugkomen: Kun je een succesvolle actie vantevoren plannen? Is alles niet al gedaan om te voorkomen dat de noodzaak voor het afschaffen van kernwapens uit de aandacht verdwijnt of om duidelijk te maken hoe de risico’s van kernenergie veronachtzaamd worden in de huidige discussies over het langer openhouden van oude kerncentrales of het bouwen van nieuwe – heeft het nog wel zin om weer iets te doen?

Holy Trientje beantwoord die vragen niet, maar geeft wel de inspiratie om verder te gaan.

“Bonnie, ik zie allemaal jeeps en zwaailichten onze kant op komen!” roept tante Trientje verheugd. Dat gevoel: als je eindelijk wordt opgemerkt, omdat je boodschap gewoonweg te sterk is – ongeacht de gevolgen.

 

Anne-Ginne Goemans

Holy Trientje

Roman

416 blz

Ambo/Anthos

2019