You are here

Stroomdossier: Kolen met biomassa bijstook

In de stroomdossiers legt WISE uit hoe het precies zit met groene stroom en grijze stroom. In dit dossier antwoord op de vraag waarom het bijstoken van biomassa in kolencentrales niet helpt:

Welk deel van onze elektriciteit wordt opgewekt met biomassa in kolencentrales?

In 2015 werd in Nederland bijna 39 miljard kWh elektriciteit opgewekt met steenkool, ruim 35% van de totale elektriciteitsproductie. Met biomassa werd in 2015 naar schatting 5 miljard kWh opgewekt, circa 5,5% van de elektriciteitsproductie (CBS Statline, Elektriciteit en warmte; productie en inzet naar energiedrager, 08 juli 2016). Het is niet bekend welk deel van deze 5 miljard kWh werd opgewekt in kolencentrales en welk deel in standalone biomassacentrales.

De broeikasbijdrage van het verstoken van houtige biomassa

In de huidige praktijk van beleid en regelgeving wordt de emissie van het verstoken van biomassa op nul gezet. Het idee hierachter is dat alle CO2 die vrij komt bij de verbranding van biomassa later weer wordt opgenomen uit de atmosfeer door bijvoorbeeld groeiende bomen in een heraangeplant bos. Op die manier heeft - theoretisch - het verstoken van in dit geval hout netto geen effect op klimaatverandering.

In de praktijk echter zijn er heel veel mitsen en maren om het broeikaseffect van de toepassing van houtige biomassa  positief uit te laten vallen. In de tabel zijn deze mitsen en maren samengevat.

Voor alle verschillende opties valt wel wat op te merken. 

Rondhout: maagdelijk hout d.w.z. hele boomstammen zouden niet direct toegepast moeten worden voor energie-opwekking. In de biobased economy zal hout eerst hoogwaardig toegepast worden (als bouwhout, vloerhout of meubels bijvoorbeeld). De energiewaarde kan dan later alsnog benut worden. Verder maakt het plaatje duidelijk dat alleen op lange termijn het verstoken van rondhout een positief klimaateffect heeft. Daarnaast zijn andere milieueffecten van een intensiever bosbeheer, zoals de gevolgen voor natuurlijk habitat en soortenrijkdom, niet meegenomen in de tabel. Tot slot is in de tabel te zien dat het heel lang (eeuwen) kan duren voordat de CO2-uitstoot gecompenseerd is door CO2-opname. Hout uit Noordelijk bossen (Canda, Scandinavië, Siberië) scoort beduidend slechter. Hout uit gematigde klimaatzones scoort een weinig beter, maar ook dan is het oppassen voor langzaam groeiende boomsoorten. Bewerkingsstappen en transport beïnvloeden de score negatief. Zo kost het bewerken van hele boomstammen tot geperste houtkorrels veel energie (en dat levert weer een extra bijdrage aan het broeikaseffect).

Houtkapresten, uitdunningshout en hout afkomstig van onderhoud van bos, natuur- en landschap scoren relatief goed. Toch is het ook hiermee oppassen geblazen. Op korte termijn (10 jaar) levert het helemaal niets op voor het klimaat, het is dan beter om de houtresten in het bos te laten zodat de koolstofbalans van de bodem goed in stand blijft. Pas op middellange (50 jaar) en lange termijn levert de toepassing in de energievoorziening echt wat op, maar ook dan is het de vraag of er niet eerst (net als bij rondhout) hoogwaardiger toepassingen mogelijk zijn, alvorens de grondstoffen te verbranden. Denk hierbij aan inzet als vezelmateriaal of cellulosebron in de industrie.

In de tabel scoort hout afkomstig uit nieuw aan te leggen productiebos goed. Het ziet er echter naar uit dat dit geen reëel scenario is: de mondiaal beschikbare hoeveelheid land is beperkt en hard nodig voor natuurwaarden, voedselvoorziening en lokale grondstoffenvoorziening. Dat gelt ook voor zgn. marginale landbouwgronden die van oudsher een grote rol van betekenis spelen door middel van extensieve veehouderij. Daarnaast zijn verdringingseffecten (via  indirect land use change of ILUC) sowieso onvermijdelijk zodra er op grote schaal gewerkt gaat worden. En daar is bij de grootschalige inzet van biomassa in de Westerse energievoorziening natuurlijk sprake van.

WISE wil dat de kolencentrales dicht gaan

Het bijstoken van biomassa in kolencentrales helpt niet genoeg om de CO2-uitstoot te verlagen. Daarvoor zijn de CO2-emissies van het verbranden van kolen te hoog, en de CO2-emissies van het verbranden van biomassa niet laag genoeg. Aardgascentrales stoten minder CO2 uit dan een kolencentrale met biomassa!
Lees verder ons standpunt in -> Stroomdossier Kolen

Als we biomassa willen benutten voor energieopwekking dan is het beter om dat te doen in een standalone biomassacentrale. Om daadwerkelijk een bijdrage te leveren aan het klimaatprobleem en om tegelijk verdringingseffecten op landbouw en natuur te voorkomen, blijft het wel zeer oppassen geblazen: een duurzame bijdrage is zeer afhankelijk van de soort biomassa die in de centrale als brandstof gebruikt wordt, en waar deze vandaan komt.
Lees verder in ons -> Stroomdossier Biomassa standalone

Onze conclusie: kolencentrales kunnen en moeten gesloten worden. Het bijstoken van biomassa maakt een kolencentrale niet duurzaam.

Vind jij ook dat kolencentrales dicht moeten? Lees verder wat jij zelf kan doen:

Doe mee en draag bij aan een groenere stroomvoorziening!

Wat kan jij doen?

 

Lees ook onze andere stroomdossiers

  • Stroomdossier Kolen
  • Stroomdossier Biomassa stand alone
  • Stroomdossier Aardgas
  • Stroomdossier Biogas

Page last updated: 21-02-2017