Kennisdossier Groene stroom
6 minuten

FAQ Gemeentes op Groen

Waarom voert WISE de campagne ‘Gemeentes op Groen’?

Er zijn op dit moment nog te veel gemeentes die hun stroom niet duurzaam inkopen. WISE wil deze gemeentes samen met jou aanmoedigen om hun volgende aanbesteding te verbeteren en om echte duurzame Nederlandse stroom te vragen.

Waarom moeten gemeentes duurzame stroom afnemen?

Om bij te dragen aan een transitie naar duurzamer energieverbruik hebben gemeentes in het ‘Klimaatakkoord Gemeentes en Rijk 2007­2011’ afgesproken vanaf 2015 100% duurzaam stroom in te kopen. Uit onderzoek van SOMO in opdracht van Greenpeace bleek in 2016 dat de stroominkoop van Nederlandse gemeentes ver onder de maat was. Maar ook een recente inventarisatie van Greenspread (2019) naar de inkoop van elektriciteit door gemeentes blijkt dat er nog steeds een wereld te winnen valt. Uit hun inventarisatie blijkt dat slechts 30 van de 282 onderzochte gemeentes echt groene stroom vraagt in hun aanbesteding. Van de resterende gemeentes stellen 178 geen eisen aan de duurzaamheid en vragen 74 gemeentes met certificaten vergroende stroom. Dit laatste staat ook wel bekend als sjoemelstroom. Vijf jaar na het Parijs-akkoord en de toezegging van gemeentes om 100% duurzaam in te gaan kopen, is het niet langer te verkopen dat gemeentes zich er zo makkelijk vanaf maken. 

Mijn gemeente is rood, wat kan ik doen? Teken de petitie!

Als jouw gemeente nog rood gekleurd is, dan is er nog ruimte voor verbetering! 178 gemeentes stellen geen eisen aan de duurzaamheid en 74 gemeentes vragen om stroom die vergroend is met certificaten uit het buitenland, ook wel sjoemelstroom genoemd. Help je ons mee om Nederland groen te kleuren? Roep dan jouw gemeente op om bij hun volgende contract te kiezen voor nieuwe Nederlandse duurzame stroom en teken onze petitie. Door deze te delen met vrienden en buurtgenoten, bijvoorbeeld via social media, kun je je jouw gemeente laten merken dat het klimaat geen bijzaak is. 

Wat kunnen gemeentes doen?

Gemeentes kopen hun stroom vaak gezamenlijk in, via een openbare aanbesteding. Het bedrijf dat binnen de aanbestedingsvoorwaarden het goedkoopst kan leveren, krijgt het contract, vaak voor een paar jaar. In de voorwaarden van de aanbesteding kunnen gemeentes opnemen dat het om écht groene stroom moet gaan, bijvoorbeeld van Nederlandse windmolens. Ook kunnen ze vragen om additionaliteit, dat betekent dat het om projecten moet gaan die nog gebouwd moeten worden. Op die manier zorgen ze dat Nederland nog sneller verduurzaamd. Er zijn al genoeg gemeentes die laten zien dat het wél kan, dus de achterblijvers hebben geen enkel excuus voor hun lakse inkoopbeleid. Om gemeentes te helpen heeft WISE deze checklist samengesteld.

Vraagt WISE niet te veel van gemeentes?

Er zijn al genoeg gemeentes die wel het goede voorbeeld geven en in de aanbesteding om echte duurzame stroom vragen. Daarom denkt WISE dat ook andere gemeentes het kunnen. Ze hebben hooguit een duwtje in de goede richting nodig!

Hoezo richt WISE zich op gemeentes?

Gemeentes zijn grootverbruikers van stroom. Die hebben ze nodig voor de eigen kantoren en gebouwen, de straatverlichting en in grote steden soms voor delen van het openbaar vervoer. Met een totaal volume van ongeveer 2,6 TW zorgen gemeentes voor 2% van het Nederlandse elektriciteitsverbruik. Met hun inkoopkracht kunnen ze de Nederlandse zakelijke energiemarkt positief beïnvloeden. En dat is nodig! 

Hoewel we zien dat consumenten de afgelopen jaren steeds vaker om groene stroom zijn gaan vragen, merken we dat de zakelijke markt nog erg achter blijft. Uit ons onderzoek naar duurzaamheid van Nederlandse stroomleveranciers blijkt dat leveranciers op de zakelijke markt veel minder hun best doen voor het klimaat dan de leveranciers op de consumentenmarkt. Dat terwijl de zakelijke markt ruim drie keer zoveel stroom gebruikt dan consumenten. Als gemeentes om groene stroom gaan vragen kunnen ze de zakelijke leveranciers een duidelijk signaal geven!

Waarom zijn groencertificaten niet genoeg?

In Nederland wordt er veel minder groene stroom opgewekt dan dat er vraag naar is. Vandaar dat er massaal groencertificaten (garanties van oorsprong, gvo’s) uit het buitenland worden ingekocht. Dit zijn bewijzen dat er ergens 1 MWh duurzame stroom is opgewekt. Als een leverancier zo’n certificaat in handen heeft mogen zij een claim maken op de groene stroom, en niet degene die het geproduceerd heeft. Deze wisseltruc is weliswaar legaal, maar draagt op geen enkele wijze bij aan de vergroening van de energievoorziening. Het probleem met dit systeem is dat de mensen uit de landen waar veel groene stroom wordt opgewekt vaak helemaal niet weten dat er certificaten zijn, laat staan dat die geëxporteerd worden naar Nederland. Zij zien de windmolens en denken dat ze goed bezig zijn, maar tegelijk wordt hier in Nederland de groene stroom geleverd en denken de mensen ook dat ze duurzaam zijn. WISE vindt dat alle leveranciers zoveel mogelijk groene stroom moeten inkopen en moeten investeren in meer duurzame projecten in Nederland, en niet alleen certificaten moet importeren uit het buitenland. Gemeentes moeten hier ook geen genoegen mee nemen 

Gemeentes kunnen toch niet worden gedwongen om alleen groene stroom te gebruiken?

De Nederlandse gemeentes hebben in 2007 met de provincies en het Rijk een klimaatakkoord gesloten. Daarin staat vastgelegd dat gemeentes vanaf 2015 voor 100 procent duurzaam inkopen. Uit een inventarisatie van Greenspead blijkt dat veel gemeentes zich nu nog steeds niet aan die afspraak houden. Daarbij heeft Nederland eind 2015 in Parijs het VN-klimaatakkoord getekend, waarin we beloven alles op alles te zetten om de temperatuur deze eeuw met niet meer dan 1,5 graad te laten stijgen. Juist de (lokale) overheid moet het voortouw nemen en laten zien dat het fossiele tijdperk voorbij is. 

Is wat jullie eisen niet heel duur voor gemeentes? 

Nee, nietsdoen en business as usual is nog veel duurder. Dit bleek ook bijvoorbeeld weer uit een recente studie van TNO naar de toekomst van ons energiesysteem. 

Is er wel genoeg groene stroom beschikbaar voor alle gemeentes?

Wij raden de gemeentes aan om in de aanbesteding te vragen naar nog te bouwen duurzame energieprojecten. Op deze manier zorg je dat er meer groene energie beschikbaar komt. Door een meerjarig contract af te sluiten geef je de leverancier voldoende zekerheid om in de nieuwe projecten te investeren.  

Op welke data baseert WISE zich? 

WISE baseert zich op data afkomstig uit openbare registers waarin aanbestedingen van gemeentes zijn vastgelegd. Hier heeft Greenspread een inventarisatie van gemaakt. Op de interactieve kaart hebben gemeentes waarvan de data ontbreekt een grijze kleur. We nodigen bewoners van deze gemeentes uit om om transparantie te vragen. Zij kunnen direct contact opnemen met hun gemeente en/of een petitie starten via deGoedeZaak. 

Op basis waarvan beoordelen jullie hoe groen een energieleverancier is?

WISE doet samen met Natuur & Milieu en de Consumentenbond jaarlijks onderzoek naar duurzaamheid van Nederlandse stroomleveranciers. Alle stroomleveranciers zijn voor duurzaamheid beoordeeld op drie bedrijfsonderdelen: 

– Welke investeringen en desinvesteringen in stroomopwekking doet het (moeder)bedrijf?
– Wat voor stroom koopt het bedrijf in?
– Wat voor stroom levert het bedrijf? 

Lees hier het onderzoek Duurzaamheid Nederlandse Energieleveranciers van WISE.

Waarom zijn er van mijn gemeente geen data bekend?

Van alle gemeentes die licht rood zijn is op dit moment geen informatie bekend. Greenspread heeft de aanbesteding van hen niet kunnen achterhalen. WISE heeft alle gemeentes gemaild en gevraagd naar de missende data maar hier is geen reactie op ontvangen. Sommigen gemeentes hebben gezegd de informatie niet te willen verstrekken.

Meer over Groene stroom


Artikel

Standalone Biomassacentrales

9 minuten

Artikel

WISE kijkt na! 

7 minuten