You are here

ANVS broddelt met oordeel over Tihange-rapport

Submitted by WISE on Fri, 03/02/2017 - 16:51

In november 2016 pakt het dagblad 'De Limburger' uit met de volgende kop "Nucleaire ramp Tihange maakt Tsjernobyl van Limburg". In het artikel werd verslag gedaan van de uitkomsten van een onderzoek dat het stadsbestuur van het Duitse Aachen had laten doen door het gerenommeerde Oostenrijkse Institut für Sicherheits- und Risikowissenschaften (ISR).  

Op basis van op zichzelf reële scenario’s en uitganspunten (over de ernst van het ongeluk zelf en over de weersomstandigheden ten tijde hiervan) schetsen zij een verontrustend beeld. Als het heel erg misgaat in de centrale en als de weersomstandigheden ongunstig zijn is er 10% kans dat bijvoorbeeld Aachen en Maastricht geëvacueerd moeten worden (en nog snel ook!) en voor lange tijd onbewoonbaar worden. Het onderzoek slaat natuurlijk in als een bom. Het ISR spreekt zich niet uit over de kans op een dergelijk groot ongeluk maar brengt alleen de mogelijke gevolgen in kaart. De Veiligheidsregio Zuid-Limburg, primair verantwoordelijk voor het voorbereiden van Limburg op elke mogelijke grote calamiteit, maakt een totaal andere inschatting van de risico's bij een ongeluk in de kerncentrale van Tihange. Zo noemt de Veiligheidsregio in een infobulletin, notabene twee dagen na publicatie van het Oostenrijkse rapport, het bereik van radioactieve straling 'beperkt', terwijl ISR zegt dat de straling in de hele Euregio terecht kan komen. Ook zegt de Veiligheidsregio dat 'onmiddelijke effecten op de gezondheid niet aan de orde zijn' waar het Oostenrijks instituut de mogelijkheid openhoudt dat grote gebieden langdurig onbewoonbaar worden bij een kernramp.

De bevolking van Limburg wordt, kortom, het bos ingestuurd. Hoe zit het nou? De Veiligheidsregio, die al jaren vooral probeert de vele incidenten en ongelukken in Tihange te bagatelliseren, krijgt veel kritiek te verduren. Ze stellen zich uiterst formalistisch op ("we gaan er niet over" en "het is aan de politiek om te besluiten in hoeverre wij ons moeten voorbereiden op een bepaald scenario") en gaan niet in op de angsten en vragen van burgers.

Maar het rapport uit Wenen kunnen ze niet negeren. En dus krabt de Veiligheidsregio Limburg zich nog eens achter de oren; "zijn wij wel in staat adequaat op te treden als een dergelijk scenario zich voordoet?". Ze vragen de nationale onafhankelijke toezichthouder, de ANVS, het Oostenrijks rapport te analyseren: Klopt het, en zo ja, wat moeten we hiermee? En dan gaat het mis.

De ANVS brengt een rapportje uit dat absoluut geen recht doet aan het onderzoek uit Wenen. Het is namelijk niet geanalyseerd, nee, er is vastgesteld dat het scenario niet hetzelfde is als waarmee de Nederlandse wetgever rekening houdt. Er wordt geconstateerd dat het Weense onderzoek uitgaat van een scenario waarin zowel het ongeluk ernstiger is dan waarmee ze zelf rekent als waarin de omstandigheden waarin de catastrofe zich ontwikkeld ongunstiger zijn dan waarmee ze zelf rekent. De ANVS zegt doodleuk; omdat wij geen rekening houden met de mogelijkheid van een dergelijk scenario kloppen ook de uitkomsten niet. De gevolgen kunnen niet zo ernstig zijn want een ramp als omschreven door de Oostenrijkers kan niet gebeuren. Dat tonen ze niet aan, dat ‘onderbouwen’ ze door terug te grijpen op de eigen kansberekeningen die gelden voor bijvoorbeeld de Nederlandse kerncentrale.

Een knap staaltje andersom redeneren: “wij gaan er van uit dat het niet kan gebeuren dus de beschreven gevolgen kunnen ook niet waar zijn”. Maar de Oostenrijkers spreken zich niet uit over de kans dat een dergelijk groot ongeluk plaatsvindt; ze schetsen de mogelijke gevolgen als het wel gebeurt. En 50 jaar ervaring met kernenergie leert ook; alles wat er op papier goed uitziet (bijvoorbeeld de kans op een groot ongeluk en de gevolgen daarvan) valt in de praktijk behoorlijk tegen. Wat er in Fukushima is gebeurd zat niet in de modellen, wat er in Tsjernobyl is gebeurd zat niet in de modellen. Dat model zegt nog steeds dat een kernsmelt maar eens in de 10 miljoen jaar plaats kan vinden. En toch hebben we er al 4  gehad. Het model zegt ook dat de hoeveelheid radioactieve stoffen die vrij zullen komen na een kernsmelt mee zal vallen. En dat blijkt in de praktijk behoorlijk tegen te vallen. 

Het is al ernstig dat de Limburgse bevolking zich zorgen moeten maken over de kerncentrales. Maar het wordt nog ernstiger als ze zich ook nog zorgen moeten maken over de manier waarop de nationale toezichthouder omgaat met wetenschappelijk onderzoek. Politieke partijen en milieugroepen in Limburg reageren dan ook furieus. Dagblad de Limburger duikt er even goed in en komt tot een hard oordeel over het werk van de ANVS. De dag erna publiceert het dagblad nog een opinieartikel van WISE waarin we ook de rol van de ANVS hekelen.  

Op 25 juni 2017 wordt er in Duitsland, België en Nederland actie gevoerd voor de sluiting vanTihange. WISE is verantwoordelijk voor de mobilisatie van Nederlanders van buiten Limburg.